Historia

Lata przedwojenne

 

Fabryka Przewodów Energetycznych S.A. w Będzinie jest jednym z najstarszych zakładów przemysłu kablowego w Polsce. Założona przez dwóch wspólników: Aleksandra Goldstauba i Hermana Noblina, którzy w  1928 r. uruchomili pierwszą produkcję wyrobów kablowych. W styczniu 1930 r. spółka została zarejestrowana w Sądzie Powiatowym w Będzinie jako Fabryka Kabli i Drutu  w Będzinie.

Początki były bardzo skromne, zarówno pod względem asortymentowym jak i ilościowym, jednakże w już w 1934 r. fabryka  była wiodącym producentem prętów profilowych z miedzi i mosiądzu oraz jedynym w Polsce producentem profili komutatorowych do wirników maszyn elektrycznych.

 

Świadectwo ochronne na Znak Towarowy z 1929 roku 1

Świadectwo ochronne na Znak Towarowy z 1929 roku 2

 

Lata trzydzieste XX w.

 

Uruchomiono pierwszą w Polsce produkcję przewodów energetycznych: aluminiowych i stalowo-aluminiowych. Około 100 km wyprodukowanych przez nas przewodów użyto do budowy pierwszej w Polsce linii przesyłowej na napięcie 150 kV Warszawa – Rożnów.

W tym okresie Fabryka  rozrosła się do średniej wielkości przedsiębiorstwa, zarówno pod względem wielkości produkcji jak i zatrudnienia. 

 

Lata okupacji – fabryka zbombardowana

 

W pierwszym dniu wojny na zakład spadły 3 bomby, powodując uszkodzenie hali produkcyjnej, co zmusiło później okupanta do jej przebudowy i modernizacji.  Pod koniec 1939 r. całe Zagłębie Dąbrowskie i Śląsk włączono do prowincji niemieckiej, a Fabrykę Kabli i Drutu przekazano pod powierniczy zarząd niemiecki. W ostatnich dniach okupacji rozpoczęto ewakuację fabryki do Oderberga, gdzie od 1944 r., wykorzystując przymusowych robotników z Będzina, budowano nowy zakład kablowy. Dzięki opieszałemu demontażowi maszyn przez załogę, ukrywaniu części maszyn i surowców, opóźniono ewakuację, co uniemożliwiło wywiezienie całego majątku fabryki do Oderberga.

 

Lata powojenne i pięćdziesiąte XX w.

 

W styczniu 1945 r., po wycofaniu się wojsk niemieckich, pełnomocnik rządu,  inż. Warth, w porozumieniu z Komitetem Fabrycznym zaakceptował Tymczasowy Zarząd Fabryki Kabli i Drutu w Będzinie pod Zarządem Państwowym.

Począwszy od 1950 r. w polskim przemyśle kablowym rozpoczęto wprowadzanie specjalizacji produkcji, w wyniku której w Będzinie zlikwidowano produkcję przewodów izolowanych, a rozbudowywano produkcję przewodów gołych.

 

Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte XX w.

 

Lata 1961-1970 przynoszą dalszy rozwój asortymentowy produkcji. W roku 1961 uruchomiona zostaje produkcja seryjna przewodów stalowo-aluminiowych o przekrojach 402 mm2 i 525 mm2.

W roku 1962 rozpoczęto produkcję żył sektorowych pełnych walcowanych do  kabli wysokoprądowych o przekrojach 16-120 mm2 i kątach 90° i 120° oraz wykonano prototypową partię drutów aluminiowych profilowych.

Na lata 1963-67 przypada największy rozwój produkcji  profili miedzianych oraz profili miedzianych z dodatkiem srebra, przeznaczonych do uzwojeń silników elektrycznych dużej mocy. Rozpoczęto produkcję przewodów napowietrznych gołych typu AFL-3 o przekroju 16 mm2  przeznaczonych do  elektryfikacji wsi i rolnictwa.

W latach 1971-1978 zakład notuje dalszy, istotny postęp w zakresie produkcji nowych i nowoczesnych wyrobów kablowych. Przykładem perspektywicznego planowania rozwoju Fabryki są przewody elektroenergetyczne ze stopów aluminium, które posiadają znacznie wyższą wytrzymałość i mogą zastąpić przewody stalowo-aluminiowe. Pierwsze, uwieńczone powodzeniem próby produkcji przewodu ze stopu AlFeMg wykonane zostały w roku 1975, przy współpracy z Instytutem Metali Nieżelaznych Oddziału Metali Lekkich w Skawinie. Wyprodukowany przewód o długości 20 km został rozwieszony na linii pilotażowej na terenie północnej Polski (przewód ten pracuje do dziś).

Lata siedemdziesiąte to także dynamiczny rozwój produkcji eksportowej. Energetyczne przewody napowietrzne, wykonane w fabryce, wiszą na wielu liniach przesyłowych w Chinach, Libii, Iranie i Iraku oraz w krajach  Bliskiego i Dalekiego Wschodu.

 

Lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte XX w.

 

Kontynuowano prace z końca lat 70. nad wdrażaniem do produkcji linek wykonanych ze stopów aluminium. Wielkim sukcesem było wyprodukowanie przewodu typu AAL-270 mm2 ze stopu aluminiowego Almelec TR-23, który rozwieszono na linii  w okolicy Kędzierzyna.

Równocześnie prowadzono prace zmierzające do poszerzania asortymentu produkcji profili komutatorowych, zarówno pod względem wymiarowym, kształtu jak i gatunku stosowanej miedzi.

W roku 1993 uruchomiono produkcję drutów miedzianych jezdnych profilowych i okrągłych do przekroju 150 mm2 z miedzi gatunku M1E oraz miedzi z domieszką srebra.

W roku 1994 fabryka nawiązała współpracę z Firmą Alcoa Fujicura Ltd. w zakresie produkcji linek odgromowych z wbudowanym rdzeniem światłowodowym typu OPGW.

 

Lata po roku 2000

 

Od 1999 roku FPE S.A. działa już jako Spółka Skarbu Państwa. Po roku 2000 rozwój fabryki, zgodnie z zapotrzebowaniem rynku, idzie w kierunku produkcji przewodów izolowanych. W 2003 r. uruchomiono produkcję przewodów samonośnych izolowanych na napięcia znamionowe 0,6/1kV  typu AsXSn i AsXS, z przeznaczeniem na rynki krajowe i zagraniczne.

Lata 2005-2006 to następne nowe wyroby – przewody napowietrzne izolowane, wg normy fińskiej, typu AMKA oraz  jednożyłowe przewody powlekane warstwą izolacyjną.

 

Lata 2009 – 2015

 

W latach 2009 – 2015 nastąpił znaczny rozwój Firmy, zarówno w dziedzinie przetwórstwa miedzi
(druty i profile miedziane), jak i produkcji przewodów napowietrznych. W roku 2009 uruchomiono nową linię do izolowania taśmami drutów płaskich Cu i Al. Była to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie rynku w tym segmencie. W roku 2010 w nowo wybudowanej  hali  produkcyjnej uruchomiono drugą linię do izolowania drutów Cu i Al., co znacznie  zwiększyło możliwości produkcyjne tego typu wyrobów.
W tym samym roku zakupiono i uruchomiono  nowe urządzenia do wytłaczania miedzi, które w znacznym stopniu skróciły cykl produkcyjny drutów i profili  miedzi i dały możliwość szybszej realizacji zamówień klienta. W ramach tych inwestycji wybudowano również magazyn wysokiego składowania, przeznaczony dla wyrobów gotowych.

W asortymencie przewodów napowietrznych,  wdrożone zostały przewody niskozwisowe HTLS (High Temperrature Low Sag) typu GTACSR (Gap-type Thermal Resistant Aluminium Conductor Steel Reinforced – rok 2010 r.) oraz przewody ACSS (Aluminium Conductor Steel Supported - rok 2013 r.), jako alternatywa dla klasycznych przewodów napowietrznych. Rozpoczęto produkcję przewodów stalowo – aluminiowych izolowanych typu AFLy (2011 r.)  oraz przewodów z miedzi stopowej CuMg 0,4 -  Bz II zastosowanych w  aplikacjach kolejowych. Podjęto także produkcję drutów odgromowych dla budownictwa (2013 r.),  wykonanych z aluminium i ze stopu aluminium.
W związku z wprowadzeniem nowego standardu  przewodu niskostratnego ACSR/TW przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne, został wyprodukowany i przetestowany przewód 408-AL1F/34-UHST będący zamiennikiem przewodu AFL-8-350 mm2 (2014 r.). W obecnej chwili w opracowaniu jest przewód AAAC-V – 480 mm2 zbudowany z drutów okrągłych profilowych, wykonany z aluminium stopowego, będący także przedmiotem zgłoszenia jako wzór użytkowy.